a

تلگرام

سال 1397 گروه وکلای آهوپای.
تمامی حقوق محفوظ است.

8:00 - 19:00

ساعات کاری : شنبه تا پنجشنبه

09129402523

تماس برای مشاوره رایگان

تلگرام

جستجو
فهرست
 

احکام قتل عمد و غیر عمد چیست؟

خانه > آموزش  > احکام قتل عمد و غیر عمد چیست؟

احکام قتل عمد و غیر عمد چیست؟

جرایم علیه تمامیت جسمانی

به طور قطع مهمترین و سنگین ترین جرایمی که باعث صدمات جسمانی بدنی می شود صدماتی است که  منتهی به مرگ مجنی علیه می گردد.قتل بر حسب اینکه عمدی یا شبه عمدی و یا خطا محض یا به تسبیب و یا در جرایم ناشی از تخلفات رانندگی غیر عمدی نامیده می شود و مجازات آن متفاوت می باشد.

قتل عمد

قتل عمدی:

قتل یا سلب حیات از یک انسان زنده مهمترین جنایتی است که نسبت به افراد انسانی ارتکاب می شود به همین جهت کیفر قتل عمدی در حقوق موضوعه ایران مطابق ماده 381 قانون مجازات اسلامی و در صورت تقاضای ولی دم و وجود سایر شرایط قصاص می باشد .در قانون مجازات اسلامی تعریفی از قتل عمد وجود نداشته ولیکن به نظر می رسد که تعریف ذیل برای قتل عمدی با قتل در سیستم های مختلف حقوقی هماهنگ باشد:

قتل عمدی عبارت است از رفتار بدون مجوز قانونی عمدی و آگاهانه یک انسان به نحوی که منتهی به مرگ انسان دیگر شود.

با توجه به تعریف فوق برای تحقق جرم قتل عمدی و مجازات آن 3 رکن لازم است ( رکن مادی قتل،رکن معنوی یا عمد و قصد و رکن قانونی )

  • رکن مادی قتل

لازمه قتل وجود حیات قبلی مجنی علیه انسان و فعلی است که منتهی به مرگ وی شود بنابراین دو موضوع قابل بررسی است:

اول :وجود شخص زنده          دوم: وجود فعل مادی برای تحقق قتل

الف: وجود شخص زنده:

قتل سلب حیات از یک انسان زنده است بنابراین لازمه قتل وجود قبلی یک مجنی علیه انسانی زنده است اعم از اینکه مرد باشد یا زن پیر باشد یا جوان ایرانی باشد یا خارجی مسلمان باشد یا غیر مسلمان و به همین جهت است که جنایتی که بر مرده واقع می شود مستوجب دیه است نه قصاص .برای تحقق جرم قتل تشخیص هویت مجنی علیه شرط نیست ولی وجود حیات وی در لحظه وقوع این جرم یکی از شرایط لازم و حتمی است.

ب: وجود فعل مادی برای تحقق قتل

یکی از لوازم قتل عمدی فعل مادی است بنابراین آلام و درد و رنج های روحی ناشی از فردی نسبت به دیگری که در عمل موجب اقدام به خودکشی گردد از نظر احراز و تحقق قتل عمدی منتفی است.

فعل مادی دو گونه می باشد : فعل مثبت مادی و ترک فعل

  • فعل مثبت مادی در قتل عمدی:

از لحاظ عنصر مادی علاوه بر شخص زنده لازمه قتل انجام فعل مثبتی است که طبیعتا منتهی به مرگ مقتول شود و لذا مطابق میل و اراده و قصد شخص برای سلب حیات از دیگری کافی برای تحقق جرم قتل نیست.وسایلی که برای قتل عمدی به کار برده می شود متنوع است ولی معمولا بیشتر قتل ها از طریق استعمال اسلحه ،چاقو ،چوب و یا ضرباتی است که با دست یا پا بر مجنی علیه وارد می شود .پس باید رابطه مستقیم علیت بین انجام فعل منازعه کننده و مرگ مجنی علیه وجود داشته باشد تا قتلی عمدی محسوب شود لذا ازار و صدمه روحی و ارعاب و اخافه عنصر مادی جرم قتل عمدی محسوب نمی شود.

قانونگذار ایران هم در تشخیص قتل عمدی نوع آلت قتاله را مورد توجه قرار نداده بلکه عمل یا فعل کشنده را ملاک و ضابطه قرار داده است.

  • ترک فعل:

در بیشتر موارد قتل عمدی از یک فعل مثبت ناشی می شود ولی گاهی ممکن است که قتل عمدی ناشی از ترک فعل و یا عمل منفی مسبوق و مربوط به فعل مثبت قبلی باشد که در اینجا دو موضوع قابل بررسی است:

اول: مصادیق قتل عمدی از طریق ترک فعل

در صورتی که تارک فغل قانونا و به موجب قرارداد و توافق مکلف به انجام فعل باشد و به قصد سلب حیات از دیگری از انجام آن فعل خودداری نماید آن ترک فعل عنصر مادی جرم قتل عمدی محسوب می شودکه مهمترین مصادیق آن عبارتند از:

  • مرگ ناشی از ترک فعل متعاقب حبس و توقیف غیر قانونی
  • خودداری از نجات طفل در معرض خطر مرگ به قصد سلب حیات
  • خودداری از شیر دادن به طفل به قصد سلب حیات
  • خودداری از دادن غذا و دارو به بیمار به قصد سلب حیات
  • خودداری مامور زندان از تحویل لباس یا داروبه زندانی به قصد سلب حیات
  • خودداری عمدی از نجات غریق

دوم: مسئولیت کیفری ناشی از خودداری از کمک به مصدومین و رفع خطرات جانی:

در مواردی که ترک فعل از وظایف قانونی مرتکب نسبت به مجنی علیه معین نبوده و یا ترک فعل و یا عدم انجام فعل الزامی مسبوق و مرتبط به فعل مثبت نباشد عنصر مادی قتل عمدی منتفی و بی تفاوتی در قبال واقعه ای موجب مسئولیت های دیگری ناشی از انجام ندادن الزام قانونی از جمله موارد مشروحه ذیل گردد:

  • موارد بی تفاوتی در جلوگیری از وقوع خطر یا تشدید نتیجه آن موضوع بند اول ماده واحده قانون مجازات خودداری از کمک به مصدومین و رفع مخاطرات جانی مصوب خرداد ماه سال 1354 و آیین نامه اجرایی آن مصوب 10/10/1364
  • عدم انجام وظیفه مامورین در کمک به مصدومین و اشخاص در معرض خطر
  • خودداری در جلوگیری از وقوع جرایم علیه تمامیت جسمانی

 

رکن معنوی یا عمد و قصد در قتل عمدی:

وقتی قتلی عمدی است که سلب حیات از مجنی علیه ضمن آگاهی قبلی قاتل از نتیجه حاصل از فعل مجرمانه ارتکاب شود.صرف نظر از موارد استثنایی در این رابطه انگیزه قاتل ،رضایت مجنی علیه و اشتباه در هویت وی تاثیری در ماهیت قتل عمدی ندارد.مرتکب قتل باید در سلب حیات از مقتول قصد داشته باشد .یعنی هم در ارتکاب عمل مادی عامد باشد و هم از این عمل مادی ،قتل مجنی علیه را منظور و مقصود داشته باشد.به عبارت دیگر قاتل با علم به اینکه عمل او منتهی به نتیجه خلاف قانون آدم کشی می شود عامدا مرتکب عمل گردد .با فقدان عنصر معنوی موضوعات ضرب و جرح یا قتل غیر عمدی قابل طرح است.برای اثبات عمد و یا قصد به نتیجه حاصل از عمل و کیفیت آن و نوع آلت جرم توجه می شود و در نهایت احراز قصد قتل با قضاتی است که به ماهیت امر رسیدگی می کنند و آلت خطرناکی که برای ارتکاب قتل به کار رفته موید این قصد می باشد.

رکن قانونی قتل عمدی:

ماده 381 قانون مجازات اسلامی رکن قانونی مجازات قتل عمدی می باشد که اشعار می دارد مجازات قتل عمدی در صورت تقاضای ولی دم و وجود سایر شرایط مقرر در قانون  قصاص و در غیر اینصورت مطابق با مواد دیگر این قانون از حیث دیه و تعزیر عمل می شود.

در چه مواردی جنایت عمدی محسوب می شود:

مطابق با ماده 290 قانون مجازات اسلامی در موارد زیر جنایت عمدی محسوب می گردد:

  • هرگاه مرتکب با انجام کاری قصد ایراد جنایت بر فرد یا افرادی معین یا فرد یا افرادی غیر معین از یک جمع را داشته باشد و در عمل نیز جنایت مقصود یا نظیر آن واقع شود خواه عما ارتکابی نوعا موجب وقوع آن جنایت یا نظیر آن بشود خواه نشود .

نکته مهم این بند: بارزترین مصداق جنایت عمدی بند یک بوده چراکه قصد انجام عمل و قصد تحقق نتیجه وجود دارد.

  • هرگاه مرتکب عمدا کاری انجام دهد که نوعا موجب جنایت واقع شده یا نظیر آن می گردد هر چند قصد ارتکاب آن جنایت یا نظیر آن را نداشته باشد ولی آگاه و متوجه بوده که آن کار نوعا موجب آن جنایت یا نظیر آن می شود.
  • هرگاه مرتکب قصد ارتکاب جنایت واقع شده را نداشته و کاری را هم که انجام داده است نسبت به افراد متعارف نوعا موجب جنایت واقع شده یا نظیر آن نمی شود لکن در خصوص مجنی علیه به علت بیماری ضعف پیری یا هر وضعیت دیگر و یا به علت وضعیت خاص مکانی یا زمانی نوعا موجب آن جنایت یا نظیر آن می شود،مشروط بر آنکه مرتکب به وضعیت نامتعارف مجنی علیه یا وضعیت خاص مکانی یا زمانی آگاه و متوجه باشد.
  • هرگاه مرتکب قصد ایراد جنایت واقع شده یا نظیر آن را داشته باشد بدون آنکه فرد یا جمع معینی مقصود وی باشد و در عمل نیز جنایت مقصود یا نظیر آن واقع شود مانند اینکه در اماکن عمومی بمب گزاری کنند.

تبصره 1: در بند دو عدم آگاهی و توجه مرتکب باید اثبات گردد و درصورت عدم اثبات جنایت عمدی است مگر جنایت واقع شده فقط به علت حساسیت زیاد موضع اسیب واقع شده باشد و حساسیت زیاد موضع اسیب نیز غالبا شناخته شده نباشد که در این صورت آگاهی و توجه مرتکب باید اثبات شود و در صورت عدم اثبات جنایت عمدی ثابت نمی شود.

تبصره 2 : در بند سوم باید آگاهی و توجه مرتکب به این کار نوعا نسبت به مجنی علیه موجب جنایت واقع شده یا نظیر آن می شود ثابت گردد و درصورت عدم اثبات جنایت عمدی ثابت نمی شود.

 

 

بدون دیدگاه

دیدگاه خود را بنویسید